Με επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες της 11ης Παγκύπριας Διημερίδας Δημόσιας Υγείας που πραγματοποιήθηκε σήμερα 08 Οκτωβρίου 2025. Κύριο θέμα ήταν η υγεία των παιδιών σε σχέση με την έννοια των υγιών σχολείων στην Κύπρο. Η θεματική της φετινής ημερίδας αφορούσε την αδήριτη ανάγκη επένδυσης της κοινωνίας μας σε υγιή σχολεία που προάγουν την υγεία για ένα υγιέστερο μέλλον των παιδιών. Πρόκειται για μια εκδήλωση-θεσμό της δημόσιας υγείας που διοργανώνεται εδώ και 11 χρόνια από το Διεθνές Ινστιτούτο Κύπρου για την Περιβαλλοντική και Δημόσια Υγεία (CII), της Σχολής Επιστημών Υγείας του ΤΕΠΑΚ. Η ημερίδα τέλεσε υπό την αιγίδα του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, κ. Νίκου Χριστοδουλίδη.
ΚΥΡΙΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ 1ης και 2ης ΜΕΡΑΣ (συνοπτικά)
- Αναδείχθηκε το θέμα της παιδικής παχυσαρκίας – έντονη διαφοροποίηση ποσοστών παιδικής παχυσαρκίας μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών, χαμηλού και υψηλού εισοδήματος.
- Εντονότεροι έλεγχοι για τα σχολικά κυλικεία που να γίνονται σε ανύποπτο χρόνο, γιατί παρατηρούνται παραβάσεις της σχετικής νομοθεσίας.
- Ανάγκη θέσπισης κανονιστικού πλαισίου χρήσης οθονών, μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τεχνητής νοημοσύνης για παιδιά και εφήβους.
- Ενίσχυση και συντήρηση πρασίνου και σχετικών υποδομών σε σχολεία και περιοχές γύρω από αυτά.
- Αύξηση χρήσης φυσικών δαπέδων/επιφανειών και υλικών σε παιδικές χαρές και σχολικά προαύλια διότι φαίνεται ότι ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα των παιδιών.
- Ανάγκη συνδυασμού δράσεων σε σχολεία, όπως πχ συνδυασμός διατροφής και φυσικής άσκησης. Σημαντικό παράδειγμα αυτό της καταπολέμησης της παιδικής παχυσαρκίας στην Ελλάδα δίνοντας έμφαση στους παρακατω πυλώνες δράσης: Κατανάλωση νερού και όχι αναψυκτικών, πρόγευμα και υγιεινά γεύματα που συνδυάζονται με φυσική άσκηση και διαχείριση χρόνου ψυχαγωγίας στις οθόνες.
- Η πρόληψη, δηλαδή η θεμελιώδης αρχή της δημόσιας υγείας να ξεκινά από τα σχολεία και όχι από τα νοσοκομεία.
- Όπως και πέρυσι, αναδύθηκε η ανάγκη ενδυνάμωσης συνεργασίας για θέματα υγείας παιδιών στο σχολείο μεταξύ του Υπουργείου Υγείας και του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας. Χρειάζεται να εμπλακούν και οι υπόλοιποι φορείς της σχολικής κοινότητας, όπως γονείς, εκπαιδευτικοί, ακαδημαϊκοί και ερευνητές/τριες.
- Ανάγκη παραγωγής δεδομένων παρατήρησης υγείας και περιβάλλοντος παιδιών μέσω των σχολείων τους.
- Ανάγκη ενίσχυσης του προϋπολογισμού των σχολείων από το Κράτος για θέματα υγείας, αειφορίας και περιβάλλοντος
- Η ποιότητα αέρα μέσα στις τάξεις φαίνεται να είναι χειρότερη από ότι στον αντίστοιχο αέρα σπιτιών των συμμετεχόντων παιδιών και οικογενειών τους, όπως αξιολογήθηκε σε κυπριακή μελέτη.
- Το μοντέλο υγιούς σχολείου στην Ιαπωνία με καθημερινά σχολικά γεύματα τρέχει από το 1950 με ενσωματωμένες τις έννοιες της υγείας και αειφορίας, τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς τους.
- Η ανθρώπινη βιοπαρακολούθηση είναι σημαντικό εργαλείο πρόληψης και προστασίας των παιδιών από επιβλαβείς χημικές ουσίες που βρίσκονται σε τρόφιμα, νερό, προϊόντα περιποίησης, πλαστικά, κτλ.
- Απαραίτητη η συστηματική παρατήρηση δεικτών υγείας και περιβάλλοντος κατά τα κρίσιμα χρονοπαράθυρα ευαλωσιμότητας στην παιδική ηλικία, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα τυχόν κίνδυνοι που επηρεάζουν την ανάπτυξη και εξέλιξη του παιδιού.
- Η μείωση των ανισοτήτων στην υγεία των παιδιών μπορεί να επιτευχθεί μέσω της δημιουργίας “παρατηρητηρίων σχολικής κοινότητας”, τα οποία ενισχύουν και συμπληρώνουν τις σχολικές υπηρεσίες υγείας. Μπορούν να προσφέρουν πολλαπλά οφέλη: εξατομικευμένες αναφορές στους γονείς, ανατροφοδότηση στα σχολεία, ενεργοποίηση της κοινότητας με προγράμματα πρόληψης και κατάρτισης, καθώς και μείωση του κοινωνικού κόστους των χρόνιων νοσημάτων.
- Πρόσφατες επιδημιολογικές μελέτες καταδεικνύουν ότι ο περιορισμός του χρόνου έκθεσης σε οθόνες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε παιδιά, ειδικά κατά τα πρώτα χρόνια ζωής τους, βοηθά σημαντικά τα παιδιά να αναπτύξουν κρίσιμες μαθησιακές εμπειρίες για τη γνωστική τους εξέλιξη.
- Τα σχολικά προγράμματα αγωγής υγείας και ο διατομεακός συντονισμός τους ενισχύουν την ανθεκτικότητα των παιδιών απέναντι σε περιβαλλοντικούς κινδύνους.
- Η αναβάθμιση των σχολικών αυλών και η συν-διαχείριση τους από σχολεία, δήμους και κοινότητες πιθανόν να μπορεί να στηρίξει την περιβαλλοντική εκπαίδευση και την αναζωογόνηση αστικών περιοχών που πάσχουν από έλλειψη πρασίνου.
- Η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών στην εφηβεία μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου και πρόωρης θνησιμότητας.
- Η πρόληψη και η μείωση παραγόντων κινδύνου, όπως αυτός της παιδικής παχυσαρκίας είναι κλειδί για την αντιμετώπιση του λιπώδους ήπατος, της πιο συχνής ηπατικής νόσου στα παιδιά.
- H Κυπριακή Εταιρεία Επιδημιολογίας και Δημόσιας Υγείας (CyEPHA) συντόνισε την πρώτη δομημένη άσκηση χαρτογράφησης του ευρύτερου συστήματος και προτεραιοτήτων της δημόσιας υγείας στην Κύπρο. Η συνάντηση όλων των εμπλεκόμενων φορέων και η διαδραστική συζήτηση με το Προεδρείο της CyEPHA, υπό τον συντονισμό του Αναπλ. Καθηγητή, Δρ. Νίκου Μίτλεττον, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΤΕΠΑΚ, σημείωσε μεγάλη επιτυχία.